27. Workshop waardengedreven samenwerken

Van grenzeloze betrokkenheid naar begrensde verbondenheid.
Een bevlogen team dat veel van zichzelf vraagt. Bij een culturele organisatie werken bevlogen professionals samen aan een betekenisvolle opdracht. De betrokkenheid is groot, de kwaliteit staat voorop en mensen zijn bereid een stap extra te zetten. Dat is de kracht van het team. Maar onder die kracht ligt ook een kwetsbaarheid.

Meerdere teamleden leggen de lat hoog. Ze willen hun werk heel goed doen en voelen zich sterk verantwoordelijk voor het geheel. Stoppen wanneer iets goed genoeg is, blijkt lastig. Mensen cijferen zichzelf gemakkelijk weg en geven hun grenzen soms pas aan wanneer deze al zijn overschreden.

Zolang het werk beheersbaar blijft, hoeft dat niet direct tot problemen te leiden. Maar wanneer de druk toeneemt en meer flexibiliteit wordt gevraagd, komen de bestaande patronen scherper naar voren. Mensen trekken zich terug op hun eigen eiland, proberen zelf nog meer op te vangen of spreken pas laat uit wat zij nodig hebben.

Duidelijk leiderschap alleen is niet genoeg
De directeur geeft duidelijkheid en zoekt bewust de gelijkwaardigheid in de samenwerking. Daarmee biedt hij het team een goede basis om verantwoordelijkheid te nemen en zich verder te ontwikkelen. Toch leidt goed leiderschap niet automatisch tot volwassen teamsamenwerking. Daarvoor dienen professionals ook zelf leren begrenzen, hulp vragen, verschillen bespreekbaar maken en verantwoordelijkheid bij elkaar laten.

Het kantelpunt
Tijdens een workshop over waardengedreven samenwerken onderzocht het team wat het werkelijk belangrijk vindt. Begrippen als vertrouwen, openheid, veiligheid, kwaliteit, plezier, verantwoordelijkheid en respect kwamen nadrukkelijk naar voren. Daarna werd de stap gemaakt van waarden naar gedrag.

Wat gebeurt er wanneer een waarde wordt geschonden? Wanneer springt een persoonlijk lampje van groen naar oranje of rood? En hoe voorkom je dat spanning leidt tot verwijten, terugtrekken of het overnemen van verantwoordelijkheid?

Samenwerken in de Winnaarsdriehoek
Het team oefende met de beweging van de Dramadriehoek naar de Winnaarsdriehoek. Niet blijven hangen in aanklagen, redden of machteloosheid, maar leren zeggen:

• Dit is voor mij belangrijk.
• Dit wil ik liever niet.
• Dit heb ik nodig.
• Dit kan ik zelf doen of bijdragen.

Ook werd een eenvoudige afspraak gemaakt: wanneer een lampje op oranje of rood springt, benoem je dat en kom je er binnen 24 uur op terug. Zo krijgt spanning niet de kans om zich onder de oppervlakte op te stapelen.

De groeisprong
De groeisprong voor dit team ligt niet in nóg harder werken of nog meer betrokkenheid tonen. Die kwaliteiten zijn al volop aanwezig. De volgende stap is om betrokken te blijven zonder jezelf weg te cijferen. Om grenzen niet als afwijzing te ervaren, maar als voorwaarde voor duurzame samenwerking. En om juist onder druk naar elkaar toe te bewegen, in plaats van ieder voor zich verder te gaan.

Daarmee verschuift het team:

• Van grenzeloze betrokkenheid naar begrensde verbondenheid;
• Van individueel opvangen naar gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen;
• Van spanning vermijden naar tijdig zeggen wat werkelijk nodig is.

De eerste beweging is gemaakt. Het team beschikt nu over gedeelde taal en praktische handvatten. De verdere ontwikkeling vraagt om herhaling en oefening: enkele keren per jaar stilstaan, actuele situaties onderzoeken en samen verdiepen wat in het dagelijkse werk nodig is.

Niet als zwaar veranderprogramma, maar als een licht en speels leerpad dat meebeweegt met het team. Want de vraag die onder iedere duurzame samenwerking ligt, is verrassend eenvoudig:

• Wat heb jij, wat heeft de ander en wat hebben wij samen écht nodig?

****

Vertrouwen geeft ruimte voor groei
Achter iedere Groeisprong schuilt een echte ervaring uit onze praktijk. Sommige verhalen delen we met naam en toenaam, andere bewust niet. Vertrouwen en vertrouwelijkheid vormen de basis van ons werk. Daarom zijn namen en herkenbare omstandigheden soms aangepast of zijn ervaringen uit meerdere trajecten samengebracht. De essentie van wat mensen ervaren, ontdekken en bereiken blijft daarbij altijd leidend. En misschien zit daar wel de grootste les: groei vraagt niet altijd dat je kiest tussen traditie en vernieuwing. De kunst is om te behouden wat waardevol is én bespreekbaar te maken wat moet veranderen.